Külə dönmüş şəhərin nəfəsi yaşıl meydanda dirilir.
Azərbaycanda “Qarabağ” adı çəkilən kimi, sanki zaman dayanır, yaddaşın sınmış güzgüsü yenidən bütövləşir. Ağdamın yaralı torpağı — illərlə susmuş, amma heç vaxt susdurtmaq mümkün olmayan o torpaq — bir anlıq nəfəs alır. Uçulmuş divarların altında qalmış xatirələr başlarını qaldırır, külə dönmüş damların üstündən keçmiş günlərin kölgəsi boylanır. Bu ad bir xalqın keçmişinin yarası, bu gününün nəfəsi, sabahının ümididir.
“Qarabağ”ın hər oyunu meydanda deyil, tarixin öz içində başlayır. Sanki stadionun ortasında yaşıl çəmən yox, Ağdamın tozlu küçələri uzanır. Tribunaların gurultusunda təkcə azarkeş qışqırığı yoxdur — orada illərlə açılmamış qapıların cırıltısı, kol-kos basmış həyətlərin sükutu, işıqsız qalmış pəncərələrin bir daha işıqlanmaq ümidi eşidilir. Hər qol — bir çıraq kimi — o pəncərələrdən içəri düşən işığı xatırladır.
Hər qələbə isə təkcə sevinc deyil; o, qayıdışın rüzgarıdır. Dağların arasında yatan yurd xatirəsi o rüzgarla silkələnir, torpaq bir anlıq nəfəsini dərindən alır. Sanki illərlə susub gözləmiş bir ana uzaqdan oğlunun səsini eşidir — tanıyır, sevinir, qucaqlaya bilmir, amma gözləri işıqlanır. Tribunadakı azarkeşlərin səsi dalğalanaraq kəndlərin, şəhərlərin qaranlıq küçələrinə yayılır və orada hələ ümidini itirməmiş hər qəlbi oyadır.
Ağdamdan Avropaya uzanan yol — daş üstdə daş qalmamış evlərin arasından cücərən bir iradənin yoludur. Bu komanda yalnız futbol oynamır; o, bir şəhərin ruhunu yaşadır, torpağın altına basdırılmış xatirələri oyadır, sükuta qərq olmuş məzarların üstündən bir yelpik kimi keçib onları dinləndirir. “Qarabağ” meydana çıxanda milyonların gözündə eyni şəkil yaranır: təbədən yaralı, amma əyilməz bir yurdun köhnə qapısı qıyıltı ilə açılır, içindən gələn nəfəs tribunaları silkələyir.
Bu adın özü bir dastandır — yüz illərin harayından doğmuş, müharibənin tüstüsü ilə qaralmış, yenidən dirçəlişin işığı ilə bərq vuran bir dastan. Bu dastanın hər misrası torpağın altından gələn səslə, külə dönmüş daşların hafizəsi ilə yoğrulub. Onun ritmi xalqın qəlb döyüntüsüdür, nəfəsi səngiməyən ümidin nəfəsidir.
“Qarabağ”ın hər uğuru tarixə vurulan bir möhür, hər qələbə torpağın qaranlığından çıxan bir şəfəq, hər oyun isə bir xalqın öz evinə qayıtmaq qədər müqəddəs bir duasıdır. Hər pas, hər qaçış, hər qol bir yurdun ruhundan gələn notdur — sanki torpaq özü ayaq basanlara yol göstərir, külək isə onları ovsunlayır, keçmişin sükutu ilə gələcəyin nida səsini birləşdirir.
Çünki “Qarabağ” — yalnız bir komandanın deyil, bir yurdun tozdan poeziyaya çevrilmiş adıdır. Yaradan gücü torpağın öz sükutundan gəlir, onu yaşadan isə xalqın heç vaxt sönməyən qayıdış arzusudur. Bu adın ətrafında cəmləşən hər baxış, hər nəfəs, hər ürək döyüntüsü bir dastan kimi davam edir — və bu dastan heç vaxt bitməyəcək.
Düzgün Atalı
