Bir Ürəkdə İki Sevgi
İnsan qəlbi sadəcə hisslərin məkanı deyil; o həm də dəyərlərin və seçimin meydanıdır. Hər sevgi bir dünyagörüşünü, bir yol seçimini ifadə edir. Ona görə də qəlbdə daşıdığımız sevgilər yalnız duyğu deyil, həm də düşüncə və mövqe deməkdir. Bu baxımdan bəzən bir ürəkdə müxtəlif sevgilərin yanaşı dayanması zahirdə gözəl görünsə də, mahiyyət etibarilə ziddiyyət doğura bilər.
Tarix boyu insanlar müxtəlif böyük şəxsiyyətləri sevib və onlara hörmət göstərib. Lakin hər böyük ad eyni düşüncəni və eyni yolu təmsil etmir. Bəziləri itaəti, bəziləri isə üsyanı simvolizə edir; bəziləri mövcud sistemi müqəddəsləşdirir, bəziləri isə həmin sistemə qarşı çıxır. Bu səbəbdən bəzən bir insanın eyni anda hər iki tərəfi eyni səmimiyyətlə sevdiyini iddia etməsi düşüncə baxımından suallar doğurur.
Sevgi yalnız emosional bağlılıq deyil, həm də mənəvi seçimdir. Əgər bir sevgi itaətin və təslimiyyətin dəyərini ifadə edirsə, digər sevgi üsyanın və azadlıq istəyinin simvolu ola bilər. Bu iki istiqamət eyni qəlbdə yaşaya bilərmi? Bəzən insanlar harmoniya yaratmaq üçün bütün tarixi simaları eyni sevgi çətiri altında toplamağa çalışırlar. Lakin tarix və düşüncə dünyası o qədər sadə deyil. Ziddiyyətli yolları eyni məhəbbət adı ilə birləşdirmək çox vaxt dərin düşüncədən yox, rahatlıq axtarışından doğur.
Cəmiyyətlərdə tez-tez belə bir hal müşahidə olunur: insanlar hamını sevdiyini söyləyir, heç kimlə açıq fikir ayrılığına getmək istəmir. Bu isə zahiri tolerantlıq kimi görünsə də, bəzən düşüncə aydınlığının yoxluğunu göstərir. Çünki həqiqi düşüncə insanı seçim etməyə məcbur edir. Seçim isə hər zaman müəyyən bir tərəfi üstün tutmaq deməkdir.
Bununla belə, bu mövzuda başqa bir baxış da mümkündür. İnsan müxtəlif tarixi şəxsiyyətlərdə fərqli dəyərləri görə və onları bu dəyərlərə görə qiymətləndirə bilər. Məsələn, biri bir şəxsiyyətdə mərhəməti, digərində isə cəsarəti yüksək qiymətləndirə bilər. Bu halda sevgi ziddiyyətli yolları deyil, müxtəlif insani keyfiyyətləri qiymətləndirmək kimi başa düşülür. Lakin belə bir yanaşma da yalnız o zaman səmimi sayılır ki, insan bu fərqləri açıq şəkildə qəbul etsin və onları zorla eyniləşdirməyə çalışmasın.
Əsas məsələ budur: qəlbin sevgisi düşüncənin dürüstlüyü ilə uyğun gəlməlidir. Əgər sevgi sadəcə söz olaraq qalırsa, o zaman o, mənəvi mövqe deyil, sosial rahatlıq vasitəsinə çevrilir. İnsan həqiqətən nəyi və kimi sevdiyini, hansı dəyərlərin tərəfdarı olduğunu özü üçün aydınlaşdırmalıdır.
Deməli, “bir ürəkdə iki sevgi” məsələsi sadəcə emosional problem deyil, fəlsəfi məsələdir. Bu sual insanın öz düşüncəsi ilə üz-üzə qalması deməkdir: mən hansı yolu seçirəm, hansı dəyəri üstün tuturam? Həqiqi səmimiyyət məhz bu suallara dürüst cavab verməkdən başlayır.
Sonda belə demək olar: insan qəlbi genişdir, amma onun içindəki sevgilər düşüncənin işığı ilə aydınlaşanda mənalı olur. Əks halda sevgi adlandırılan şey bəzən sadəcə söz olaraq qalır.
Düzgün Atalı
