Asif Ata Ocağında insanın möcüzə gözləntisindən mənəvi yaradıcılığa yüksəlişi
Burada söhbət hər hansı dini ziyarətgahdan və ya ənənəvi mənada “ocaq” adlandırılan müqəddəs məkandan getmir. Söhbət Asif Atanın yaratdığı Ocaq anlayışından — Mütləqə İnam Ocağından gedir.
Asif Ata üçün Ocaq sadəcə bir məkan, bir ziyarət yeri və ya müəyyən insanların toplaşdığı çevrə deyildi. Ocaq — İnsanın mənəvi yüksəliş məkanı, insanın özünü dərk etməsi, kamilləşməsi və öz varlığında mənəvi işıq yaratması yoludur.
Bu baxımdan Ocaq anlayışını Pir anlayışı ilə qarşılaşdırmaq təsadüfi deyil.
Çünki burada iki fərqli insan münasibəti üz-üzə gəlir:
Möcüzəni özündən kənarda gözləyən insan və möcüzəni özündə yaratmağa çalışan insan.
Asif Atanın fəlsəfəsində insanın vəzifəsi möcüzə gözləmək deyil, Kamil İnsan olmağa yüksəlməkdir.
İnam, İdrak, Mənəviyyat və İradə insanın bu yüksəlişinin əsas dayaqlarıdır.
Deməli, Asif Ata Ocağı insanı fövqəltəbii qüvvədən möcüzə ummağa deyil, öz mənəvi qüvvəsini oyatmağa çağırır.
Bu mənada Ocaq bir ziyarətgah deyil.
Ocaq — İnsanlaşma yoludur.
Möcüzə gözləyən insan və möcüzəyə çevrilən insan
İnsan həmişə dərdinin qarşısında bir çıxış yolu axtarıb. Xəstəliyi qarşısında şəfa, çətinliyi qarşısında yardım, ümidsizliyi qarşısında ümid, qorxusu qarşısında dayaq arayıb. Bu axtarış insanın tarixindən qədimdir.
Lakin insanın nə axtardığı qədər, harada axtardığı və özünü bu axtarışda necə gördüyü də mühümdür.
İnsan öz gücünü özündən kənarda axtaranda bir cür, öz daxilində oyatmağa çalışanda isə tamam başqa cür düşünür.
Pir və Ocaq anlayışlarının fəlsəfi fərqini də məhz burada axtarmaq lazımdır.
Pir insandan möcüzə gözlədə bilər, Ocaq isə insanı möcüzəyə çevirə bilər.
Bu, iki anlayış arasındakı ən mühüm fərqlərdən biridir.
Möcüzə haradadır?
Pirə üz tutan insanın düşüncəsində möcüzə çox vaxt insanın özündən kənarda baş verməlidir.
O, deyir:
— Dərdim həll olunsun.
Ocaq soruşur:
— Bəs sən öz dərdinin yaranmasına səbəb olan nəyi dəyişə bilərsən?
Pir:
— Taleyim dəyişsin.
Ocaq:
— İradəni dəyiş. Davranışını dəyiş. Düşüncəni dəyiş. Taleyə münasibətini dəyiş.
Pir:
— Mənə kömək edilsin.
Ocaq:
— Sən də başqasına kömək et.
Pir:
— Mənim üçün möcüzə baş versin.
Ocaq:
— Sən öz həyatında mənəvi möcüzə yarat.
Burada söhbət sadəcə iki fərqli inanc formasından getmir. Burada insanın varlığa münasibəti dəyişir.
Birinci halda insan özünü gözləyən, kömək uman, taleyinin dəyişməsini istəyən varlıq kimi görür.
İkinci halda isə insan özünü dəyişməyə, öz üzərində işləməyə, öz iradəsini möhkəmləndirməyə və mənəvi məsuliyyət daşımağa başlayır.
Deməli, əsas məsələ möcüzənin olub-olmaması deyil.
Əsas məsələ insanın möcüzədən nə gözləməsidir.
Pirə gedən insan nə axtarır?
Pirə gedən hər insanı cahil, xurafatçı və ya mənəvi cəhətdən zəif adlandırmaq düzgün olmaz. Pir anlayışının xalqın yaddaşında, tarixində və mənəvi dünyasında müxtəlif qatları vardır. İnsan bəzən müqəddəs hesab etdiyi bir məkana sadəcə təsəlli tapmaq, dua etmək, öz daxilində sakitlik yaratmaq üçün gedir.
Lakin problem o zaman başlayır ki, insan öz məsuliyyətini möcüzəyə təhvil verir.
İnsan öz həyatını dəyişmək əvəzinə ondan kənarda bir qüvvənin həyatını dəyişəcəyinə inanır.
Bu zaman mənəvi passivlik yaranır.
İnsan düşünür:
“Mən nə edə bilərəm?” sualından əvvəl,
“Kim mənim üçün bunu edə bilər?” sualını verir.
Bu isə insanın öz gücünə inamını zəiflədə bilər.
Ocaq nə tələb edir?
Ocaq insanı gözləməyə deyil, oyanmağa çağırır.
Ocaq deyir:
Sənin həyatını dəyişdirəcək ilk qüvvə öz içindəki İnamdır.
Səni cəhalətdən çıxaracaq qüvvə İdrakdır.
Səni insanlaşdıracaq qüvvə Mənəviyyatdır.
Səni bütün bunları həyata keçirməyə sövq edəcək qüvvə isə İradədir.
Bu dörd qüvvə insanın daxilində birləşəndə insan artıq möcüzə gözləyən deyil, mənəvi möcüzə yaradan varlığa çevrilir.
Çünki insanın özünü dəyişməsi asan deyil.
Pis vərdişindən əl çəkmək asan deyil.
Kinini məğlub etmək asan deyil.
Təkəbbürünü aşmaq asan deyil.
Təmənnasız olmaq asan deyil.
Haqqı mənfəətdən üstün tutmaq asan deyil.
Qorxunun qarşısında dayanmaq asan deyil.
Amma insan bütün bunları bacarırsa, burada həqiqətən də bir möcüzə baş verir.
Möcüzə insanın daxilində baş verir.
Xurafat insanı özündən uzaqlaşdırır
Xurafatın ən böyük təhlükəsi yalnız yanlış bir şeyə inanmaq deyil.
Onun daha dərin təhlükəsi insanın öz imkanlarına inamını zəiflətməsidir.
Əgər insan hər problemin həllini fövqəltəbii müdaxilədə axtarırsa, öz ağlını, iradəsini və məsuliyyətini ikinci plana keçirə bilər.
Beləliklə, insan öz həyatının iştirakçısından onun tamaşaçısına çevrilir.
Ocaq fəlsəfəsi isə bunun əksinə yönəlir.
İnsan öz həyatının tamaşaçısı olmamalıdır.
İnsan öz həyatının yaradıcısı olmalıdır.
Bu baxımdan Ocaq xurafatın yaratdığı passiv gözləntiyə qarşı mənəvi fəallıq fəlsəfəsi kimi düşünülə bilər.
“Mənə kömək et”dən “mən kömək edim”ə
Bəlkə də Pir ilə Ocaq arasındakı ən dərin fərq bu iki cümlədə ifadə oluna bilər:
“Mənə kömək et.”
və
“Mən kömək edim.”
Birinci cümlədə insan öz ehtiyacını önə çəkir.
İkinci cümlədə insan başqasının ehtiyacını da öz məsuliyyəti hesab edir.
Birinci cümlə gözləntinin dilidir.
İkinci cümlə fədakarlığın.
Birinci cümlə insanın öz dərdini düşünür.
İkinci cümlə insanı başqasının dərdinə də açır.
İnsan “mənə nə veriləcək?” sualından “mən nə verə bilərəm?” sualına keçəndə onun mənəvi dünyasında böyük dəyişiklik başlayır.
Ocaq məhz bu dəyişimi tələb edir.
Pir taleyi dəyişdirmək istəyir, Ocaq insanı
İnsan çox vaxt taleyindən narazıdır.
İşinin dəyişməsini istəyir.
Vəziyyətinin dəyişməsini istəyir.
Ətrafındakı insanların dəyişməsini istəyir.
Cəmiyyətin dəyişməsini istəyir.
Amma ən çətin dəyişiklik haqqında düşünmək istəmir:
Özünün dəyişməsi.
Çünki insanın özünü dəyişməsi başqalarını dəyişdirməkdən daha çətindir.
Başqasını günahlandırmaq asandır.
Özünə baxmaq çətindir.
Başqasının səhvini görmək asandır.
Öz səhvini etiraf etmək çətindir.
Başqasından fədakarlıq tələb etmək asandır.
Özündən fədakarlıq tələb etmək çətindir.
Ocaq insanı məhz bu çətin yola çağırır.
Özünə bax!
Özünü sorğuya çək!
Özünü dəyiş!
Özünü yüksəlt!
Çünki cəmiyyətin dəyişməsi də insanın dəyişməsindən başlayır.
Ocaq insanı möcüzəyə çevirə bilər
Bir insanın cahillikdən idraka yüksəlməsi möcüzədir.
Bir insanın qorxudan cəsarətə keçməsi möcüzədir.
Bir insanın mənfəətdən təmənnasızlığa yüksəlməsi möcüzədir.
Bir insanın nifrətdən sevgiyə keçməsi möcüzədir.
Bir insanın laqeydlikdən məsuliyyətə yüksəlməsi möcüzədir.
Bir insanın özünü düşünməkdən insanlığı düşünməyə yüksəlməsi möcüzədir.
Bunların heç birinin baş verməsi üçün göydən fövqəltəbii qüvvənin enməsi lazım deyil.
Bunun üçün İnam, İdrak, Mənəviyyat və İradə lazımdır.
Deməli, ən böyük möcüzə insanın öz daxilində yaratdığı dəyişiklikdir.
Ocaq məkan deyil, mənəvi vəziyyətdir
Ocağı yalnız fiziki bir məkan kimi anlamaq onun mahiyyətini kiçiltmək olardı.
Ocaq — insanın mənəvi oyanış məkanıdır.
Daha dərindən desək:
Ocaq insanın daxilində yanan mənəvi işıqdır.
İnsan harada özünü dərk edir, harada mənəvi məsuliyyət hiss edir, harada kamilliyə doğru addım atırsa, orada Ocaq düşüncəsi yaşaya bilər.
Bu mənada Ocaq yalnız bir ünvan deyil.
Ocaq bir həyat mövqeyidir.
Ocaqçı olmaq yalnız müəyyən bir anlayışı qəbul etmək deyil.
Ocaqçı olmaq — öz üzərində işləməkdir.
İnamını dərinləşdirməkdir.
İdrakını yüksəltməkdir.
Mənəviyyatını zənginləşdirməkdir.
İradəsini möhkəmləndirməkdir.
Və bütün bunları həyatında gerçəkləşdirməkdir.
Möcüzə gözləməkdən möcüzə yaratmağa
İnsanlıq tarixinin böyük problemi bəlkə də budur:
İnsan özündən böyük qüvvə axtarır, amma öz daxilindəki böyük qüvvəni tanımır.
Halbuki insanın daxilində nəhəng bir mənəvi imkan var.
İnsan özünü dəyişə bilər.
İnsan öz düşüncəsini dəyişə bilər.
İnsan öz xarakterini dəyişə bilər.
İnsan öz ətrafına təsir edə bilər.
İnsan bir insanın həyatını dəyişə bilər.
Bir insan bir ailəni dəyişə bilər.
Bir ailə bir cəmiyyəti dəyişə bilər.
Bir cəmiyyət isə tarix yarada bilər.
Ona görə də Ocağın insana verdiyi ən böyük çağırışlardan biri belə səslənə bilər:
Möcüzə gözləmə — möcüzə ol!
Kömək gözləmə — kömək et!
Dəyişiklik gözləmə — dəyiş!
İşıq axtarma — özündə işıq yarat!
İnsanlardan kamillik gözləmə — özünü kamilləşdir!
Bu, insanı passiv gözləntidən aktiv mənəvi yaradıcılığa keçirən düşüncədir.
Son söz
Pir qarşısında insan başını əyə bilər.
Ocaq qarşısında isə insan başını qaldırmalıdır.
Pir insanın duasını dinləyə bilər.
Ocaq insanın iradəsini oyatmalıdır.
Pir insana möcüzə ümidi verə bilər.
Ocaq insana möcüzə yaratmaq məsuliyyəti verməlidir.
Pirə gedən insan:
“Mənim üçün nə ediləcək?”
deyə düşünə bilər.
Ocağa gələn insan isə:
“Mən nə edə bilərəm?”
deyə düşünməlidir.
Və nəhayət, ən böyük fərq budur:
Pir insandan möcüzə gözlədə bilər.
Ocaq isə insanı möcüzəyə çevirə bilər.
Çünki Ocağın məqsədi insanın taleyini möcüzə ilə dəyişmək deyil.
İnsanın özünü dəyişdirəcək mənəvi qüvvəni onun daxilində oyatmaqdır.
Bəlkə də insanın axtardığı ən böyük möcüzə elə budur:
Özünü tapmaq, özünü aşmaq və İnsan olmaq.
