(bioqrafik–bədii oçerk)
Səhərin erkən saatlarında güləş zalında qəribə bir sükut olur.
Bu sükut boşluq deyil — o, gözləmədir.
Sanki divarlar belə nəfəsini tutub kiminsə iradəsinin oyanmasını gözləyir. Döşəyin üzərində addım səsləri yavaş-yavaş bu sükutu yarır. Nəfəs ritmi ip kimi dartılır, bədənlər isinməyə başlayır, zaman isə sanki başqa bir axara düşür.
Burada saatlar adi saatlar deyil.
Burada zaman zəhmətlə ölçülür.
Güləş zalı sadəcə məşq məkanı deyil.
Bu, insanın özünü sınağa çəkdiyi bir meydandır.
Burada heç kim sənə kim olduğunu demir.
Sən bunu özün sübut etməlisən.
Belə zalların səssiz müəllimləri olur.
Onlar tribunaların gurultusunda görünmürlər, adları bəzən kölgədə qalır. Amma hər qələbənin arxasında onların nəfəsi, onların zəhməti dayanır.
Azərbaycan güləşində belə müəllimlərdən biri də Nurəddin Rəcəbovdur.
O, 12 oktyabr 1978-ci ildə Qərbi Azərbaycanda — Amasya rayonunda dünyaya göz açmışdır. Bu torpaqların adı xəritədə sadə görünə bilər, amma onun yaddaşı ağırdır.
Bu torpaqlar köçləri, ayrılıqları, mübarizəni görüb.
Bu torpaqlar insanı erkən böyüdür.
Qərbi Azərbaycan sadəcə doğulduğun yer deyil —
o, sənin xarakterinin gizli müəllimidir.
Burada insan həyata hazır doğulmur,
amma həyat onu tez hazırlayır.
Səbir burada öyrədilmir — yaşanır.
İradə burada təlqin edilmir — formalaşır.
Bəlkə də elə buna görə bu torpaqlardan çıxan insanlar taleyə boyun əyməyi yox, onunla mübarizə aparmağı seçirlər.
Hər taleyin bir başlanğıcı olur.
Bəzən bu başlanğıc diqqət çəkmir.
Amma illər sonra dönüb baxanda anlayırsan ki, hər şey elə oradan başlayıb.
Nurəddin Rəcəbov üçün bu başlanğıc güləş zalı oldu.
Həyat onu Azərbaycana gətirdi. O, orta təhsilini Sumqayıt şəhərində aldı. Sumqayıt onun üçün sadəcə şəhər deyildi — bu, onun özünü tapdığı məkan oldu.
Gənclik illərində güləş zalına atılan ilk addımlar bəlkə də sadə bir maraq idi.
Amma hər böyük yol belə başlayır.
İnsan əvvəlcə maraq edir,
sonra alışır,
sonra isə artıq onsuz yaşaya bilmir.
Güləş onun üçün sadəcə idman olmadı.
Bu, həyatın dili oldu.
Güləş qədimdən yalnız fiziki gücün yoxlanıldığı bir sahə deyil. O, insanın özünü tanıdığı, öz sərhədlərini gördüyü bir sınaqdır.
Bu meydanda insan yalnız rəqiblə qarşılaşmır.
O, öz qorxusu ilə üz-üzə qalır.
Öz zəifliyi ilə döyüşür.
Və bu döyüşdə qalib gəlmək üçün yalnız güc kifayət etmir.
Burada iradə lazımdır.
Nurəddin Rəcəbov idmançı kimi fəaliyyət göstərdiyi illərdə dəfələrlə Azərbaycan çempionu oldu. Onun adı təkcə ölkə daxilində deyil, beynəlxalq arenalarda da tanındı.
O, dünya çempionatlarında mükafatçılar sırasında yer aldı. Bu, artıq sadəcə qələbə deyil — bu, dünya səviyyəsində özünü təsdiq etmək idi.
Onun zəhməti və peşəkarlığı “idman ustası” adı ilə qiymətləndirildi.
Amma bu adlar və medallar onun üçün son dayanacaq olmadı.
Çünki o, güləşin yalnız nəticə deyil, proses olduğunu anlayırdı.
İdmanın ən böyük dərsi qələbədə deyil.
Əsl dərs məğlubiyyətdə gizlidir.
Məğlubiyyət insanı sındıra bilər.
Amma eyni zamanda onu yenidən qurur.
Kimisi məğlubiyyətdən sonra dayanır,
kimisi isə məhz oradan başlayır.
Nurəddin Rəcəbov ikinci yolu seçənlərdəndir.
Onun üçün hər uduzulan görüş yeni bir dərs idi.
Hər səhv — gələcək qələbənin bünövrəsi.
Bu düşüncə onu yalnız idmançı kimi yox, gələcək məşqçi kimi də formalaşdırdı.
2004-cü ildən etibarən o, məşqçilik fəaliyyətinə başladı.
Bu, sadəcə peşə dəyişikliyi deyildi.
Bu, məsuliyyət idi.
Bu, insan talelərinə toxunmaq idi.
İdmançı öz qələbəsi üçün çalışır.
Məşqçi isə başqalarının qələbəsini qurur.
Bu isə daha çətin yoldur.
Çünki burada nəticə sənin deyil,
amma zəhmət sənindir.
Məşqçi yalnız texnika öyrətmir.
O, insanın içini formalaşdırır.
Bəzən bir sözlə,
bəzən bir baxışla,
bəzən isə sadəcə susaraq.
Çünki bəzi dərslər sözlə deyil, hisslə ötürülür.
2009-cu ildən etibarən Nurəddin Rəcəbov Azərbaycan milli yığma komandasında fəaliyyət göstərməyə başladı. Müxtəlif yaş qruplarında məşqçi, böyük məşqçi və baş məşqçi kimi çalışdı.
Bu artıq fərdi fəaliyyət deyildi.
Bu, milli məsuliyyət idi.
Milli komanda sadəcə idman kollektivi deyil.
Bu, ölkənin iradəsinin təmsil olunduğu bir meydandır.
Burada hər idmançı yalnız özü üçün yox,
bir bayraq üçün mübarizə aparır.
Onun rəhbərliyi altında yetişən güləşçilər beynəlxalq yarışlarda uğurlar qazandılar. Onlar dünya arenalarında Azərbaycan bayrağını yüksəltdilər.
Amma hər bayraq qalxanda görünməyən bir zəhmət də qalxır.
Gündəlik məşqlər,
təkrar olunan hərəkətlər,
yorucu hazırlıq mərhələləri…
İdmanın ən böyük paradoksu budur:
qələbə bir neçə dəqiqəyə sığır,
amma ona gedən yol illərlə davam edir.
Bu uzun yolun nəticəsi olaraq onun fəaliyyəti dövlət tərəfindən də yüksək qiymətləndirildi.
O, “Əməkdar məşqçi” fəxri adına layiq görüldü.
Bu ad sadəcə bir titul deyil — bu, illərlə çəkilən zəhmətin tanınmasıdır.
Eyni zamanda o, “Tərəqqi medalı” mükafatı ilə təltif olundu.
Bu mükafat onun yalnız idmanda deyil, cəmiyyət qarşısında da xidmətinin göstəricisidir.
Amma bütün bu adlar və mükafatlar onun fəaliyyətinin yalnız görünən tərəfidir.
Görünməyən tərəf isə daha dəyərlidir.
O, gənclərə yalnız güləş öyrətmir.
Onlara dayanmağı öyrədir.
Yıxılanda qalxmağı öyrədir.
Uduzanda sınmamağı öyrədir.
Çünki həyat da bir növ güləşdir.
Və bu güləşdə qalib gəlmək üçün texnikadan çox xarakter lazımdır.
Güləş türk dünyasının qədim yaddaşında xüsusi yer tutur. Bu, sadəcə güc deyil — bu, ləyaqət məsələsidir.
Qədimdə güləşçi yalnız güclü yox, həm də ədalətli olmalı idi.
Bu ənənə bu gün də yaşayır.
Nurəddin Rəcəbovun məşqçilik fəlsəfəsi də məhz bu köklərə bağlıdır.
Onun üçün güləşçi yalnız idmançı deyil —
o, bir şəxsiyyətdir.
Çünki idmanın məqsədi təkcə çempion yetişdirmək deyil.
İdmanın məqsədi insan yetişdirməkdir.
Tarix çox vaxt yalnız qalibləri xatırlayır.
Amma qalibləri yetişdirənləri unudur.
Halbuki əsl tarix məhz onların əllərində yazılır.
Nurəddin Rəcəbov da belə insanlardandır.
O, səssiz işləyir.
Amma nəticələri danışır.
Onun yetişdirdiyi idmançılar yalnız medal qazanmır.
Onlar həyatda dayanmağı öyrənirlər.
Çünki medal bir gün köhnəlir.
Amma xarakter köhnəlmir.
İnsan yetişdirmək isə ən uzunömürlü qələbədir.
Azərbaycan güləşi yalnız güclü idmançıların deyil, həm də belə müəllimlərin zəhməti üzərində yüksəlir.
Onlar görünmürlər.
Amma hər qələbədə onların izi var.
Və bəlkə də idmanın ən böyük həqiqəti məhz budur:
İradənin meydanında qalib gələn
yalnız güclü olan deyil —
özünü məğlub edən insandır.
Düzgün Atalı
